ประเภทงานเขียน

สารคดี "เขา ป่า นา เล : บันทึกที่หล่นหายในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา"
โดย แม้นวาด กุญชร ณ อยุธยา
กำลังจะจัดพิมพ์เผยแพร่ โดย ส่วนสื่อและเผยแพร่ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

พื้นที่ "ลุ่มน้ำ" เป็นพื้นที่ที่อุดมไปด้วยทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นพื้นที่ของความมั่นคงทางด้านอาหารและเศรษฐกิจ ให้ผู้คนรายรอบได้พึ่งพาอาศัย

"ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา" ก็ทำหน้าที่นี้เช่นเดียวกับลุ่มน้ำสายอื่นๆ แต่หลายสิบปีให้หลัง ความเสื่อมโทรมถาโถมเข้ามาพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงหลายด้าน

ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลามีระบบนิเวศที่พิเศษซับซ้อน มีความสัมพันธ์อย่างลึกซึ้งระหว่างภูมิอากาศ แผ่นดิน กับระบบการไหลเวียนไปมาของน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม ความเปลี่ยนแปลงที่ลดทอนหรือแยกส่วนความสัมพันธ์อันแนบแน่นของธรรมชาตินี้ ย่อมส่งผลกระทบทางด้านใดด้านหนึ่งต่อลุ่มน้ำและผู้คนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อย่างไรก็ตาม แม้รายงานของนักวิชาการหรือข่าวสารมากมาย จะระบุถึงความถดถอยของทรัพยากรธรรมชาติ แต่ก็คงไม่จริงเสียทีเดียว หากใครจะกล่าวถึงลุ่มน้ำแห่งนี้และผู้คนด้วยคำว่า "สิ้นหวัง"

และก็ใช่ว่าความเสื่อมโทรมที่เกิดขึ้นจะลบเลือนรอยยิ้ม หรือความสุขของผู้คนไปเสียทั้งหมด เพราะตราบใดที่ชีวิตยังดำเนินอยู่ ย่อมมีหนทาง

"เขา ป่า นา เล : บันทึกที่หล่นหายในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา" เป็นความพยายามในการนำผู้อ่านไปสัมผัสภาพวิถีชีวิตของชาวลุ่มน้ำทะเลสาบ ทั้งวิธีคิด จิตใจ และความหวัง เป็นมุมมองที่เปื้อนยิ้ม และความเข้มแข็งของชุมชน ตลอดจนความพยายามในด้านต่างๆ ที่ถูกบดบังด้วยปัญหา จนหลายคนไม่ทันสังเกตเห็น

บันทึกนี้ถ่ายทอดเจตนารมณ์ของคนในพื้นที่ต้นน้ำถึงปลายน้ำจรดทะเล ไม่ว่าจะเป็นชาวตะโหมด พื้นที่ต้นน้ำ ชาวทะเลน้อย ชาวทะเลหลวง ชาวทะเลสาบตอนกลาง และชาวทะเลสาบสงขลาตอนล่าง ผู้คนเหล่านี้ลุกขึ้นหยัดยืน ปรับตัว และดำเนินชีวิตไปกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น พวกเขาตั้งใจว่า ปัญหามากมายในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาจะได้รับการแก้ไขไปตามแนวทางที่เหมาะสม นำไปสู่การมีส่วนร่วมของชุมชน ในการบริหารจัดการลุ่มน้ำอย่างแท้จริง เพื่อให้การใช้ประโยชน์ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาเป็นไปอย่างยั่งยืน

เหมือนดังที่ "วรรณ ขุนจันทร์" ปราชญ์ชาวบ้านแห่งสภาลานวัดตะโหมด กล่าวถึงชาวลุ่มน้ำทั้งหมดว่า

"ทะเลสาบจะดีขึ้น ต้องเชื่อมโยงและแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ตะโหมดแก้ที่ต้นทาง คนรอบทะเลสาบต้องช่วย คนในทะเลสาบก็ต้องช่วยด้วย...ปัญหาในทะเลสาบจะแก้ได้ ถ้าทุกคนมองทั้งระบบตั้งแต่ เขา ป่า นา เล ทั้งสี่ส่วนต้องมีความเข้าใจซึ่งกันและกัน"

ชื่อ - นามสกุล
:
นางสาวแม้นวาด กุญชร ณ อยุธยา
ที่อยู่
:
22/ 1020 ถนนรามคำแหง แขวงหัวหมาก เขตบางกะปิ กรุงเทพฯ 10240
โทร. 02 379 5938, 081 345 6147
E-mail : maenwad@gmail.com
อายุ
:
34 ปี
การศึกษา
:
ปริญญาตรี สาขาสื่อสารมวลชน คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกริก
การทำงาน    
พ.ศ. 2548   ปัจจุบัน บรรณาธิการ สำนักพิมพ์ทางช้างเผือก
พ.ศ. 2548   บรรณาธิการ วารสารผลิใบ สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
พ.ศ. 2547-2548   นักเขียนสารคดี หนังสือพิมพ์ผู้จัดการ (สกู๊ปข่าวปกเซ็คชั่นปริทรรศน์)
พ.ศ. 2546-ปัจจุบัน   นักเขียนสารคดีอิสระและช่างภาพ มีผลงานในประเด็นทางสิ่งแวดล้อมตีพิมพ์ในสื่อสิ่งพิมพ์หลายชิ้น เช่น หนังสือพิมพ์ หนังสือ วารสารต่างๆ รวมทั้งหนังสือรายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อมไทย ชุด "เมื่อปลาจะกินดาว" และหนังสือ "คู่มือเที่ยวน้ำตก" ฉบับเพื่อธรรมชาติ เป็นต้น
พ.ศ. 2545-2547   บรรณาธิการ หนังสือพิมพ์โลกทัศน์ชุมชน บริษัท สแกนด์มีเดีย จำกัด
พ.ศ. 2544 - 2545   นักวิชาการ กองส่งเสริมและเผยแพร่ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
(ทำงานในฐานะผู้ประสานงาน ชมรมนักข่าวสิ่งแวดล้อม
สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย)
พ.ศ. 2542-2543   บัณฑิตอาสา ประจำ ต.บ่อเกลือเหลือ อ.บ่อเกลือ จ.น่าน