|
ประเภทความเรียงเยาวชน
ตามรอยพระราชดำริ
นางสาวอริสา ข่วงทิพย์
จากกระแสพระราชดำรัสของในหลวงที่พระราชทานพระราชดำริให้ประชาชนชาวไทย
รู้จักการพึ่งพาตนเอง มีวิถีชีวิตแบบพอเพียงนั้น ถ้าใครสามารถปฏิบัติตามได้ก็จะทำให้มีชีวิตที่มีความสุข
ครอบครัวฉันเองก็มีความตั้งใจที่จะตามรอยพระราชดำรินั้น ฉันจะเล่าให้ฟังว่าครอบครัวของฉันตามรอยพระราชดำริอย่างไร
ครอบครัวของฉันเป็นครอบครัวเล็กๆ
มีเพียง พ่อ แม่ ตัวฉันและน้องสาว พ่อกับแม่ทำนาเลี้ยงฉันกับน้องมาจนโต
ตั้งแต่จำความได้ก็จะเห็นพ่อแม่ไม่เคยอยู่เฉยๆ ท่านสอนให้เรารู้จักประหยัดและฝึกให้ฉันกับน้องช่วยงานบ้านเท่าที่จะทำได้
บางครั้งฉันกับน้องก็จะช่วยกันให้อาหารปลาดุกที่เลี้ยงไว้ในบ่อพลาสติกข้างบ้าน
หรือตักน้ำรดผักที่แม่กับฉันช่วยกันปลูกไว้ ผักเหล่านี้ช่วยให้ครอบครัวของฉันไม่เสียเวลาหรือค่าน้ำมันไปซื้อผักมากิน
หน้านาฉันกับน้องก็จะไปช่วยพ่อกับแม่ทำงานในนา
การทำนาของพ่อกับแม่จะเริ่มต้นตั้งแต่การไถดะ
เพื่อเตรียมแปลงนาให้พร้อมที่จะหว่านเมล็ดพันธุ์ทำเป็นต้นกล้าและเตรียมแปลงเพื่อเพาะปลูกต่อไป
เพื่อนบ้านบางคนเก็บเกี่ยวข้าวในนาเสร็จแล้วก็จะเผาตอซังหรือตอเฟืองเพื่อเป็นปุ๋ย
แต่พ่อฉันไม่เผา เพราะเป็นการทำลายธรรมชาติและสิ่งมีชีวิตที่อยู่หน้าดิน
นอกจากนี้พ่อยังนำเอาแกลบหรือปุ๋ยคอกมาวางเป็นกองๆ ในนา พอฝนแรกตก
ดินชุ่มน้ำพ่อก็จะไถ เพื่อพลิกหน้าดินสลับกันให้ปุ๋ยแกลบและกินได้คลุกเคล้ากับหญ้า
หรือตอซังข้าวที่ถูกกลบทับเน่าเปื่อยย่อยสลาย
วันแรกของการเริ่มดำนา
พ่อกับแม่จะเลือกวันที่เป็นมงคล ซึ่งส่วนมากจะเป็นวันพุธหรือวันศุกร์
ก่อนจะลงปักดำ ปู่ ย่า ตา ยายหรือผู้ใหญ่ที่เรานับถือหรือเจ้าของนาจะนำสิ่งของไปให้ผีตายแฮก
(ผีนา) คือ หมาก 4 คำ ยาสูบ 4 กอก (มวน) แล้วจึงจะเอาต้นกล้าที่เตรียมไว้ไปปักดำก่อน
9 ต้นเพื่อเป็นศิริมงคล
ในตอนเย็นๆ
หน้านาเป็นช่วงที่สนุกมากเพราะฉันจะได้วิ่งเล่นไล่จับกับน้องในทุ่งนาที่มีน้ำขัง
ก่อนจะถึงเวลาอาหารกลางวันแม่จะให้ฉันกับน้องไปตลาดหากับข้าว โดยที่ฉันกับน้องไม่ต้องใช้เงินหรือถือตะกร้าหรือถุงหูหิ้ว
ใช้เพียงคุถัง สวิงหรือข้องแทน อาหารที่ฉันไปเลือกจากตลาดทุ่งนามีหลายอย่าง
เช่น ปลาซิว กุ้งฝอย บางครั้งโชคดีก็จะได้ปลาตะเพียนหรือปลาซ่อน ปลาหมอด้วย
บางครั้งฉันกับน้องก็ได้ปูนาก้ามโตๆ มาด้วย ปูนาเหล่านี้พ่อบอกว่ามันกัดกินข้าวที่เราปลูกไว้ทำให้ต้นข้าวตาย
เวลาฉันไปตลาดฉันจะได้อะไรกลับมาให้แม่ทำกับข้าว
พ่อกับใครอีกหลายคนนิยมกำจัดหอยเชอรี่ด้วยการเก็บหอยใส่ในถุงปุ๋ย
แล้วเอาไปขายให้คนเลี้ยงเป็ด ซึ่งเขาจะนำไปบดผสมอาหารอย่างอื่น เป็ดที่กินหอยเชอรี่เป็นอาหารจะได้ไข่ฟองโต
ไข่แดงก็จะน่ากิน ส่วนปูนาพ่อจะให้ฉันกับน้องไปเก็บใส่ถังเอามาทำอาหารกินหรือดองไว้ใส่ส้มตำก็อร่อยมาก
ตลาดกลางทุ่งนาของฉันยังมีอาหารประเภทผักอีก
บางครั้งฉันจะพาน้องเดินไปตามลำห้วย ถือเอาเสียม สวิงและกะหยังไปด้วยเพื่อจะได้ช้อนกุ้งและปลาตามลำห้วยมาให้แม่แกงหรือทำอาหารอย่างอื่น
ลำห้วยบางตอนจะมีกอไผ่ขึ้นหนาแน่น ฉันจะใช้เสียมแซะเอาหน่อนางดินคือ
หน่อไม้ที่ยังไม่โผล่พ้นดินขาวอวบน่ากินให้น้องเก็บใส่กะหยัง บางครั้งก็จะเก็บเอาผักที่อยู่ตามทุ่งนาติดมือกลับมา
เช่น ผักบุ้ง ผักกะเฉด ผักพาย ฯลฯ ผักเหล่านี้แม่จะให้ฉันล้างน้ำสะอาดหลายๆ
น้ำเพื่อล้างไข่พยาธิที่อาจจะติดมากแล้วจึงนำไปลวก นึ่งหรือแกงตามแต่จะอยากกิน
ถ้ากินสดๆ แม่จะเอาน้ำมวกหรือน้ำแช่ข้าวเหนียวมาแช่ผักเพื่อล้างสารพิษหรือไข่พยาธิ
แม่บอกว่าปู่ย่าตายายสอนไว้ พอโตขึ้นฉันอดคิดไม่ได้ว่าปู่ย่าตายายของเราช่างเก่งและฉลาดจริงๆ
ที่เอาของง่ายๆ ในครัวเรือน ไม่ต้องซื้อหาไม่มีสารพิษมาช่วยล้างสารพิษช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกายของเราได้อย่างวิเศษ
ในฤดูทำนายังมีสิ่งหนึ่งที่ฉันชอบมากก็คือ
การละวานหรือวานญาติพี่น้องมาช่วยดำนาตามแต่ว่านาของใครจำเป็นต้องปักดำก่อน
เมื่อเขามาช่วยเราพอนาของเราเสร็จเราก็จะไปช่วยเขาตอบแทน ที่ฉันชอบอีกอย่างก็คือ
บางครั้งญาติหรือเพื่อนบ้านเหล่านั้นจะพาลูกหลานวัยเท่าๆ ฉันกับน้องมาด้วย
ทำให้ได้เพื่อนเล่นมากขึ้น เราพากันไปหาของกิน เช่นไปเก็บลูกตะขบสีแดงๆ
ดำๆ หวานอร่อยหรือลูกสมอมาจิ้มพริกเกลือกิน พ่อจะบอกเสมอว่าเวลาไปเก็บอะไรมากินให้เลือกลูกโตหรือแก่พอที่จะกินได้และต้องกินให้หมดอย่ากินทิ้งกินขว้าง
พอข้าวที่เราปลูกเริ่มตั้งตัวได้
พ่อจะเดินตรวจดูในแปลงข้าวว่ามีวัชพืชขึ้นแซมหรือเปล่า พ่อไม่ใช้ยาปราบวัชพืชเลย
พอข้าวโตได้ระยะหนึ่งพ่อก็จะใส่ปุ๋ย ซึ่งเป็นปุ๋ยที่พ่อทำขึ้นมาเองคือปุ๋ยหมัก
โดยใช้พืชที่มีสรรพคุณทางยา เช่น ตะไคร้เครื่อง ใบสะเดา ใบสาบเสือ
พ่อจะนำพืชเหล่านี้มาหมักกับปุ๋ยคอก เศษหญ้า ใบไม้อื่นๆ ปุ๋ยที่เราทำเองจะช่วยกำจัดแมลง
บำรุงดินบำรุงข้าวและไม่ทำให้ดินแข็ง สภาพแวดล้อมเสียหาย
วิธีการใส่ปุ๋ยของพ่อแบ่งการใส่เป็นระยะๆ
ครั้งที่ 1 หลังปักดำ 7 10 วัน ครั้งที่ 2 ใส่ปุ๋ยข้าวแต่งหน้าระยะข้าวตั้งท้องหรือ
30 วันก่อนข้าวออกดอก แต่ก็มีบางปีที่น้ำมากเกินไปทำให้ที่นาบางแห่งของเราได้รับความเสียหายแต่พ่อก็ไม่เคยโทษธรรมชาติ
พ่อบอกว่าธรรมชาติให้สิ่งที่ดีที่สุด
พอข้าวเริ่มตั้งท้องพ่อกับแม่ยิ่งดูแลมากขึ้นกว่าเก่า
พอข้าวเริ่มตั้งท้องก็เหมือนคนที่กำลังท้องอ่อนๆ ต้องดูแลประคบประหงมให้ดียิ่งขึ้นไปอีก
แต่ละวันพ่อจะคอยเดินตรวจตราดูแลแปลงข้าว
ประมาณเดือนพฤศจิกายนข้าวจะเริ่มทยอยแก่และสุกเต็มที่พร้อมที่จะเก็บเกี่ยวได้
พ่อกับแม่มีงานหนักที่จะต้องทำ ฉันและน้องก็จะช่วยเต็มที่เท่าที่ทำได้
เช่น ช่วยขนมัดข้าว ช่วยปัดกวาดลานนวดข้าว บางปีถ้าข้าวที่จะเก็บเกี่ยวมีมากและแก่พร้อมๆ
กัน พ่อก็จะไปบอกละวานเพื่อนบ้านและญาติพี่น้องมาช่วย
เมื่อขนข้าวขึ้นลานจนเสร็จก็จะถึงตอนที่จะต้องฟาดข้าว
ในเวลากลางวันพ่อกับแม่ก็จะช่วยกันไปเรื่อยๆ พ่อจะเป็นคนนอนเฝ้ากองข้าวโดยจะทำตูบซึ่งมุงด้วยฟางข้างๆ
ลานนวดข้าว เพื่อนบ้านของเราบางคนจะใช้เครื่องสีสีเอาเมล็ดข้าวออกแต่พ่อไม่ทำ
พ่อบอกว่าหนวกหูและเหม็นกลิ่นน้ำมันและกลัวจะเป็นโรคปอดฝุ่นจากเครื่องสีข้าว
ดังนั้นบ้านของฉันจึงใช้วิธีฟาดข้าวมาโดยตลอด
เมื่อฟาดข้าวเสร็จแล้วแม่จะใช้กระด้งฟัดให้เศษฟางข้าวและเศษสิ่งสกปรกต่างๆ
ปลิวออกไป ก่อนจะใช้พลั่วตักเมล็ดข้าวสาดขึ้นไปกองเป็นกองสูง ปีไหนกองข้าวสูงมากพ่อกับแม่ก็จะยิ้มแทบจะไม่หุบ
เมื่อทุกบ้านขนข้าวขึ้นยุ้งขึ้นฉางแล้วในหมู่บ้านของฉันจะมีบุญสำคัญที่ทำกันมาทุกปี
นั่นก็คือบุญกองข้าว ซึ่งจัดที่วัดในหมู่บ้าน โดยทุกบ้านจะนำข้าวเปลือกมาร่วมบริจาคตามศรัทธา
ตอนเด็กพ่อกับแม่จะให้ฉันไปด้วยทุกครั้ง
พอตกตอนเย็นทุกคนก็จะอาบน้ำแต่งตัวมาฟังเทศน์ที่วัด
พระท่านจะเทศน์ถึงอานิสงส์ของการถวายข้าวเปลือก เป็นการย้ำและบอกว่าการถวายข้าวเปลือกร่วมทำบุญเป็นการทำดีแล้วและหลังจากนั้นก็จะมีมหรสพสมโภช
เช่น หมอลำ ภาพยนตร์ ชาวบ้านก็จะหอบลูกจูงหลานมานั่งชมนั่งฟัง พอรุ่งเช้าก็จะถวายภัตตาหารพระภิกษุ
พอหมดหน้านาพ่อของฉันจะไปทำไร่ปลูกมันสำปะหลังขายซึ่งก็จะเหมือนครอบครัวอื่นๆ
ในหมู่บ้านของเรา ส่วนแม่และแม่บ้านคนอื่นๆ ก็จะทอผ้าขายทำให้ครอบครัวเรามีเงินเก็บและมีเงินจับจ่ายใช้สอยเมื่อถึงคราวจำเป็น
ฉันรู้สึกถึงความโชคดีที่ได้เกิดเป็นลูกของพ่อและแม่
ได้เกิดมาในหมู่บ้านที่ยังยึดถือขนบธรรมเนียมประเพณีที่เคยมีมาแต่อดีต
ทุกคนในหมู่บ้านใช้ชีวิตที่มีความพอเพียงถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน มีความรักความผูกพันและเอื้ออาทรกันระหว่างคนกับธรรมชาติ
แม้ครอบครัวของฉันจะเป็นเพียงครอบครัวเล็กๆ แต่ฉันก็ภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งที่ดำเนินชีวิตตามรอยพระราชดำริในหลวง
|
