ชื่อชุมชน : บ้านห้วยหินลาดใน
ต.บ้านโป่ง อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย
ผู้ประสานงานชุมชน : นายปรีชา ศิริ
9 หมู่ 7 บ้านห้วยหินลาดใน ต.เวียงป่าเป้า อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย 57170
โทร. 053 609 318
พื้นที่ป่า : 10,000 ไร่
ประชากร : 20 ครอบครัว 105 คน

ดัชนีชี้วัดความยั่งยืนในการอนุรักษ์

• เป็นชุมชนขนาดเล็กที่สามารถดูแลผืนป่าซึ่งอยู่ในเขตอนุรักษ์ได้ถึง 10,000 ไร่ โดยใช้ความเชื่อ พิธีกรรมและวัฒนธรรมของชนเผ่ามาประยุกต์ใช้กับการดูแลป่า
  
• ดำรงชีพด้วยวิถีเกษตรแบบผสมผสานโดยไม่ใช้สารเคมี
  
• มีนวัตกรรมในการสร้างรายได้โดยไม่เบียดเบียนป่า และสามารถสร้างความมั่นคงทางอาหารได้
  
• สืบทอดอุดมการณ์ให้คนรุ่นใหม่ดำรงวิถีชีวิตดั้งเดิมของชนเผ่าควบคู่กับการอนุรักษ์

ชุมชน ระบบนิเวศน์ การบริหารจัดการ สังคม และชุมชน
ชุมชนบ้านห้วยหินลาดใน ต.บ้านโป่ง อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย

• ประชากร 105 คน
• พื้นที่ป่าที่ดูแล 10,000 ไร่
• มีการทำแนวกันไฟร่วมกับชุมชนใกล้เคียงทุกปี
• การเกษตรมีลักษณะทำสวนผสมผสานโดยไม่ใช่สารเคมี ได้แก่ การปลูกเมี่ยง (ซึ่งเป็นรายได้หลัก) การทำไร่ข้าวหมุนเวียนในพื้นที่จำกัด ไม่เพิ่มพื้นที่ (ครัวเรือนละ 3-4 ไร่ หมุนเวียนครั้งละ 7 ปี) การปลูกพืชผักแซมในไร่ข้าว (ทำผักดอง) เพื่อเป็นอาหารในหน้าแล้ง การปลูกพลับ ก่อ มะขม และไผ่หก ซึ่งมีทั้งปลูกในไร่ตัวเอง และแซมในป่า
  
• มีนวัตกรรมเพื่อสร้างรายได้โดยไม่เบียดเบียนป่า อาทิ การปลูกพลับ จากต้นกล้วยฤาษี การเก็บเมี่ยงเพื่อเป็นชาเขียว การปลูกไผ่หกเพื่อเพิ่มความมั่นคงทางอาหาร
  
• สามารถทำให้เจ้าหน้าที่ภาครัฐตระหนักถึงความมีตัวตนของชุมชนด้วยกิจกรรม และสามารถพิสูจน์ให้เห็นการอยู่ร่วมกับป่า ด้วยการจัดการพืชอาหารท้องถิ่นที่ประสบความสำเร็จ ตามแนวทางการเป็นอยู่อย่างพอเพียง
  
  
• มีกติกาการดูแลป่าและการเก็บผลผลิตจากป่าชัดเจน เช่น การหยุดเก็บหน่อไม้เพื่อให้ไผ่เติบโตในเดือนกย.
  
• ด้านการสืบทอด กลุ่มเยาวชนได้รับการถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาพื้นบ้าน ทำให้ไม่ทิ้งถิ่น (ไม่มีคนออกไปทำงานนอกชุมชนเลย)
  
• ชุมชนมีลักษณะการพึ่งพาตนเองมากกว่าพึ่งปัจจัยภายนอก ระบบตลาดไม่มีผลกระทบเพราะมีพ่อค้าเข้ามารับซื้อผลผลิตในหมู่บ้านในราคาที่ชาวบ้านพอใจ
  
• มีระบบออมทรัพย์เพื่อเป็นทุนช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส

บ้านห้วยหินลาดใน

• การดูแลป่าของปกาเกอญอ ทำไร่ แล้วก็มีข้อห้าม หมู่บ้านอยู่ที่นี่มา 100 กว่าปีแล้ว เรามาจากแม่แจ่ม และจากบริเวณนี้ เราก็ดูแลมาแต่ดั้งเดิมตามประสาปกาเกอญอ ตอนหลังค่อยมีข้อห้ามมาประยุกต์กับกม.ป่าไม้ เช่น ห้ามฉี่ในน้ำ มันผิดผีน้ำ ไร่หมุนเวียนก็ห้ามทำตรงสันเขา เพราะพันธุ์ไม้ไม่ขึ้น ลำห้วยไม่เดิน มันเป็นคำเล่าของคนโบราณ
  
• เราทำแนวกันไฟกับลาหู่ ในปี 2517 เวลานี้เขากำลังเตรียมการทำป่าสงวน แต่เราก็ขอให้ประกาศว่าเราขอกัน 10,000 ไร่ไว้ดูแลเอง โครงการเขาก็มาวัดจีพีเอสให้
  
• เราปลูกไผ่ในกปี 41 เพื่อขายหน่อ เป็นไผ่หน่อ 6 การตลาดก็ทำง่ายๆ ไปร่วมเวทีไหน ไปวัด ก็บอกว่าเรามีหน่อ เรามีไผ่ข้าวหลามขายนะ มะโข่มก็มี มะโข่มนี้เป็นยาระบาย เป็นพืชที่ได้จากป่า เราเอามาปลูกในสวนขา เอาเม็ดมาคั่วกิน ปลูก 5 ปีได้กิน ยอดมะพลับก็เอามาเสียบกับกล้วยฤาษี
  
• ชาวบ้านเก็บชา ทำข้าวไร่ เราไม่มีคนทำงานข้างนอก ผลผลิตก็มีคนเข้ามารับซื้อ อย่างชา เราขายกก.ละ 60 บาท ถูกกว่าชาวบ้านเรา แต่เราพอใจแล้ว มีคนมาแนะนำให้ปลูกชาอู่หลง แต่พอบอกว่าต้องใส่ปุ๋ย ก็เลิกกันไม่ต้องคิด
  
• สินค้าบ้านเราเด่นๆ ก็คือ ชา มะโขม ก่อ ไผ่ (หน่อ) เดือนเมษายน เราเก็บชา ชานั้นเก็บได้ 4 รอบ แต่ก็ไม่ค่อยพอขาย แต่ละครอบครัวเก็บชาขายได้เป็นหมื่นต่อปี
  
• หน่อไม้ มีหน่อออกติดกัน 3 เดือน (กค.-กย.) แต่เราเอา 2 เดือน พอ 31 สค. ก็หยุด กย.ไม่เอา ปล่อยให้มันเป็นต้นพันธุ์ ไม่ว่าจะจะหน่อปลูกหรือหน่อป่า ก็ใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน หน่อเก็บได้วันละ 1500 กก. กก.ละ 4 บาท
  
• หน้าแล้ง ก็มีพริกแห้ง มะเขือเทศแห้ง ผักกาดแห้ง
  
• ต้นฝนก็มีผักกูด ผักหนาม หน่อ
  
• พค.-มิย. ก็มีผักสด มะเขือ แตง บวบ มีไปจนถึง ธค.
  
• หมู ไก่ ก็มีในบ้าน เป็นอาหาร ส่วนวัว เลี้ยงไว้ขาย
  
• การดูแลป่าดูแลร่วมกัน 4 หย่อมบ้าน คือห้วยหินลาดใน หินลาดนอก ห้วยทรายขาว และ......
  
• เราไม่ยอมขึ้นทะเบียนคนจน เพราะเราไม่จน
  
• การซื้อ เราซื้อแต่เกลือ รถมา 3 วัน/ครั้ง
  
• เรื่องไร่หมุนเวียนมันก็เป็นปัญหาทุกชุมชน ธรรมดา เราหมุนพื้นที่ไม่เกิน 7 ปี แต่ละครอบครัวมีกันละ 4-5 ไร่ ทั้งหมดก็มี 200 กว่าไร่
  
• กองทุนออมทรัพย์หุ้นละ 4 บาท/เดือน มี 10,000 กว่าบาท สมาชิก 30-40 กว่าคน เอาไว้หมุนในหมู่บ้านสำหรับคนที่เดือดร้อน
  
• ถ้ามีคนมาเที่ยว เราจะพาดูป่า ดูเนินสมุนไพรของเรา เราจะบอกว่าถ้าเราดูแลป่า ป่าก็ดูแลเรา เราใช้ประโยชน์ทุกอย่าง เราพยายามดึงป่ามาไว้ใกล้บ้าน เพราะประชากรเพิ่มขึ้น เราจะได้กวนป่าน้อยลง เราใช้ฟืนจากไม้ก่อ
  
• ทำแนวกันไฟ ในเดือน กพ. ทำกัน 4-5 วัน
  
• ลูกก่อเก็บต้นเดือนกย. ลิตรละ 15 บาท
  
• โดยเฉลี่ย เรามีรายได้ครอบครัวฃะ 3,000 บาท/เดือน
  
• "เซียจิ๊" จักจั่นบอกเวลาเตรียมถางไร่ ในเดือนกพ. พออีกเดือน ก็มี "เคยกรู" อันนี้เป็นจักจั่นเตือนให้เก็บวัชพืช ไปอีกพักหนึ่ง ถ้าได้ยิน "เซล่ะล่ะ" ก็ปลูกได้เลย เดี๋ยวนี้มีปฏิทินมันก็ง่ายขึ้น แต่เราก็ยังใช้เสียงจักจั่นเป็นองค์ประกอบ แต่ถ้า "อิเหล่" ร้องก็แปลว่าปลูกข้าวไม่ได้ เพราะนี่คือเสียงจักจั่นไม่ดี
  
• เรื่องเยาวชน ก็มีการจัดกลุ่มไปหาความรู้ มีการลงแขก มีการคุยเรื่องภูมิปัญญา ไปคุยกันกลางคืน
  
• สมุนไพรก็มีการจัดกลุ่ม คุยกัน 2 เดือนครั้ง แล้วเชิญวิทยากรไปเดินป่าด้วยกัน

อ.โกมล

• รักษาป่าได้ดี ชุมชนนำพันธุ์พืชเพื่อเศรษฐกิจมาปลูก ยังสามารถนำพืชอื่น เช่น พลับ ถือว่ามีเทคนิคของตัวเองจัดการ ผสมผสานเขากับป่า เอาพืชใหม่ๆ มา ไม่ได้ยืนอยู่บนฐานชาอย่างเดียว มีตลาดอื่นด้วย
  
• มีการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ รับกระแสใหม่ๆ ได้ดี แต่ไม่เขว
  
• สามารถรักษาป่าที่เป็นต้นน้ำไว้ได้
  
• ตามทันเทคโนโลยี การบริการ